รูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่

เจ้าของผลงาน : วีรศักดิ์ พรหมมา
ปีงบประมาณ : 2567
วันที่ประกาศ : 02/08/2567

บทคัดย่อ

          การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) เป็นทักษะใหม่ที่สำคัญและจำเป็นในการสร้างพฤติกรรมสุขภาพส่งเสริมให้ประชาชนพัฒนาขีดความสามารถในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชนเพื่อการรักษาสุขภาพของตนเองอย่างยั่งยืน ภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ หลังการระบาดของโรค COVID-19 ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษารูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ วัตถุประสงค์ 1)เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ 2)เพื่อศึกษาผลของรูปแบบการยกระดับครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) แบบ 2 กลุ่ม กลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ โดยดำเนินการวัดก่อน - หลังการนำรูปแบบไปใช้ (Two Group Pretest-Posttest Research Design) โดยใช้แบบสอบถามจากชุดความรู้การยกระดับครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ ผลการศึกษาสรุปดังนี้      

         1)การรับรู้ความสามารถของตนเอง 2)แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ 3)พฤติกรรมสุขภาพของแกนนำครอบครัว ชุมชน 4)การเสริมสร้างพลังอำนาจทางสุขภาพ 5)ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ภาพรวมกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบโดยรวมอยู่ในระดับมาก ซึ่งในกลุ่มทดลองนั้นภายหลังได้รับรูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ มีค่าเฉลี่ยคะแนนที่เพิ่มขึ้นทั้ง 5 ด้าน เมื่อนำผลการวิเคราะห์มาเปรียบเทียบตัวแปรปัจจัยภายหลังสิ้นสุดการดำเนินการ โดยเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนน ก่อนการทดลอง และหลังการทดลอง ด้วยสถิติ Wilcoxon Signed Ranks พบว่าแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ของกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนหลังการทดลองแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนด้านอื่นๆค่าเฉลี่ยคะแนนหลังการทดลองไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เนื่องมาจากก่อน และหลังการทดลอง คะแนนอยู่ในระดับมากอยู่แล้ว ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบนั้นมีค่าเฉลี่ยคะแนนโดยภาพรวมคงที่และลดลงซึ่งคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพของแกนนำครอบครัว ชุมชน ที่ลดลงมากที่สุดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบด้วยสถิติ Mann-Whitney Test พบว่าก่อนการทดลองไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนหลังการทดลองพบว่า แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ตามชุดความรู้แนวทางสร้างพลังครอบครัวรอบรู้ กรมอนามัย และการเสริมสร้างพลังอำนาจทางสุขภาพ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น ผลลัพธ์จากการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการออกแบบและพัฒนาโปรแกรมหรือนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับครอบครัวและชุมชน โดยเฉพาะในยุคที่สังคมต้องปรับตัวเข้าสู่วิถีชีวิตปกติใหม่ การมีความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ดีจะช่วยให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพของตนเองและคนรอบข้างได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้สังคมมีสุขภาพที่ดีและยั่งยืนในระยะยาว

คำสำคัญ : ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การพัฒนาครอบครัว

เลขที่รับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ (EC) : 598/2565  วันที่พิจารณารับรอง : 23 มกราคม 2566