รูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่

เจ้าของผลงาน : นายวีรศักดิ์ พรหมมา
ปีงบประมาณ : 2568
วันที่ประกาศ :  /07/2568

บทคัดย่อ

      การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) เป็นทักษะใหม่ที่สำคัญและจำเป็นในการสร้างพฤติกรรม
สุขภาพส่งเสริมให้ประชาชนพัฒนาขีดความสามารถในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชนเพื่อการรักษาสุขภาพของตนเอง
อย่างยั่งยืน ภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ หลังการระบาดของโรค COVID-19 ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษารูปแบบการพัฒนาครอบครัว
ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ วัตถุประสงค์ 1)เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการ
พัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ 2)เพื่อศึกษาผลของรูปแบบการยกระดับครอบครัว ชุมชน
รอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่ เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) แบบ 2 กลุ่ม กลุ่มทดลอง
และกลุ่มเปรียบเทียบ โดยดำเนินการวัดก่อน - หลังการนำรูปแบบไปใช้ (Two Group Pretest-Posttest Research
Design) โดยใช้แบบสอบถามจากชุดความรู้การยกระดับครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิตปกติใหม่
ผลการศึกษาสรุปดังนี้
    1)การรับรู้ความสามารถของตนเอง 2)แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ 3)พฤติกรรมสุขภาพของแกนนำครอบครัว
ชุมชน 4)การเสริมสร้างพลังอำนาจทางสุขภาพ 5)ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ภาพรวมกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบโดย
รวมอยู่ในระดับมาก ซึ่งในกลุ่มทดลองนั้นภายหลังได้รับรูปแบบการพัฒนาครอบครัว ชุมชนรอบรู้สุขภาพภายใต้วิถีชีวิต
ปกติใหม่ มีค่าเฉลี่ยคะแนนที่เพิ่มขึ้นทั้ง 5 ด้าน เมื่อนำผลการวิเคราะห์มาเปรียบเทียบตัวแปรปัจจัยภายหลังสิ้นสุดการ
ดำเนินการ โดยเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนน ก่อนการทดลอง และหลังการทดลอง ด้วยสถิติ Wilcoxon Signed Ranks
พบว่าแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ของกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนหลังการทดลองแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทาง
สถิติ ส่วนด้านอื่นๆค่าเฉลี่ยคะแนนหลังการทดลองไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เนื่องมาจากก่อน และหลังการ
ทดลอง คะแนนอยู่ในระดับมากอยู่แล้ว ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบนั้นมีค่าเฉลี่ยคะแนนโดยภาพรวมคงที่และลดลงซึ่งคะแนน
เฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพของแกนนำครอบครัว ชุมชน ที่ลดลงมากที่สุดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเมื่อเปรียบเทียบ
ระหว่างกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบด้วยสถิติ Mann-Whitney Test พบว่าก่อนการทดลองไม่มีความแตกต่างกัน
อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนหลังการทดลองพบว่า แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ตามชุด
ความรู้แนวทางสร้างพลังครอบครัวรอบรู้ กรมอนามัย และการเสริมสร้างพลังอำนาจทางสุขภาพ มีความแตกต่างกันอย่าง
มีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น ผลลัพธ์จากการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการออกแบบและพัฒนาโปรแกรม
หรือนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับครอบครัวและชุมชน โดยเฉพาะในยุคที่สังคมต้อง
ปรับตัวเข้าสู่วิถีชีวิตปกติใหม่ การมีความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ดีจะช่วยให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพของตนเองและคน
รอบข้างได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้สังคมมีสุขภาพที่ดีและยั่งยืนในระยะยาว

คำสำคัญ : รอบรู้สุขภาพ, การพัฒนาครอบครัว

เลขที่รับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ (EC) : เลขที่ 598/2565 เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2566 จากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ กรมอนามัย